Вопрос:

В треугольнике АВС биссектриса СМ и высота ВН пересекаются под углом 50°. Найдите угол ВАС, если ∠ABH: ∠CBH =5:1. Ответ дайте в градусах.

Ответ:

Решение:

Пусть \( \angle CBH = x \). Тогда \( \angle ABH = 5x \).

В прямоугольном треугольнике \( \triangle BCH \):

\( \angle BCH = 90^{\circ} - \angle CBH = 90^{\circ} - x \)

В треугольнике \( \triangle ABC \):

\( \angle ABC = \angle ABH + \angle CBH = 5x + x = 6x \)

\( \angle BAC + \angle ABC + \angle BCA = 180^{\circ} \)

\( \angle BAC + 6x + (90^{\circ} - x) = 180^{\circ} \)

\( \angle BAC = 180^{\circ} - 90^{\circ} - 5x = 90^{\circ} - 5x \)

В треугольнике \( \triangle BCM \) (или \( \triangle ACM \)), мы знаем, что \( \angle BMC = 90^{\circ} \) (так как \( CM \) — высота, если \( C=90^{\circ} \), но это не сказано. \( BH \) — высота, так что \( \angle BHA = 90^{\circ} \) и \( \angle BHC = 90^{\circ} \)).

Рассмотрим \( \triangle ABH \). \( \angle BAH + \angle ABH = 90^{\circ} \).

\( \angle BAC + \angle ABH = 90^{\circ} \) (если \( C=90^{\circ} \)).

Угол между биссектрисой \( CM \) и высотой \( BH \) равен \( 50^{\circ} \). Возможны два случая:

  1. \( \angle HMC = 50^{\circ} \)
  2. \( \angle BMC = 50^{\circ} \) (это не так, \( CM \) — биссектриса, \( BH \) — высота).

Угол между биссектрисой \( CM \) и высотой \( BH \) в треугольнике \( \triangle ABC \) равен \( | \angle BAC - \angle ABC | / 2 \) или \( | \angle C - 90^{\circ} | / 2 \) в зависимости от типа треугольника.

Давайте используем тот факт, что \( CM \) и \( BH \) пересекаются под углом \( 50^{\circ} \).

Рассмотрим \( \triangle BHC \). \( \angle HBC = x \), \( \angle BHC = 90^{\circ} \), \( \angle BCH = 90^{\circ} - x \).

Рассмотрим \( \triangle ABH \). \( \angle ABH = 5x \), \( \angle BHA = 90^{\circ} \), \( \angle BAH = 90^{\circ} - 5x \). Следовательно, \( \angle BAC = 90^{\circ} - 5x \).

В \( \triangle ABC \): \( \angle A + \angle B + \angle C = 180^{\circ} \).

\( (90^{\circ} - 5x) + 6x + (90^{\circ} - x) = 180^{\circ} \).

\( 180^{\circ} + x - x = 180^{\circ} \). Это тождество, оно не помогает.

Угол между биссектрисой \( CM \) и высотой \( BH \) равен \( 50^{\circ} \).

Пусть \( O \) — точка пересечения \( CM \) и \( BH \). В \( \triangle OB C \), \( \angle BOC = 50^{\circ} \) (или \( 180^{\circ} - 50^{\circ} \)).

В \( \triangle BOC \): \( \angle OBC = x \), \( \angle OCB \) (часть \( \angle C \)), \( \angle BOC = 50^{\circ} \).

\( \angle OCB = 180^{\circ} - 90^{\circ} - x = 90^{\circ} - x \).

\( \angle BOC = 180^{\circ} - \angle OBC - \angle OCB = 180^{\circ} - x - (90^{\circ} - x) = 90^{\circ} \). Это противоречие, так как \( \angle BOC = 50^{\circ} \).

Другой вариант: \( O \) — точка пересечения \( CM \) и \( BH \). Рассмотрим \( \triangle BOH \) (или \( \triangle COH \)).

В \( \triangle BOH \): \( \angle OBH = x \), \( \angle BHO = 90^{\circ} \).

Угол между биссектрисой \( CM \) и высотой \( BH \) равен \( 50^{\circ} \).

Рассмотрим \( \triangle ABH \). \( \angle BAH = 90^{\circ} - 5x \).

Рассмотрим \( \triangle BCH \). \( \angle BCH = 90^{\circ} - x \).

Формула угла между высотой и биссектрисой, проведенными из одной вершины: \( \alpha = | \beta - \gamma | / 2 \) (где \( \alpha \) — угол между высотой и биссектрисой, \( \beta \) и \( \gamma \) — два других угла треугольника). Эта формула для углов, проведенных из одной вершины.

Здесь \( CM \) и \( BH \) могут не исходить из одной вершины.

Рассмотрим \( \triangle OBC \). \( \angle OBC = x \), \( \angle BCH = 90^{\circ} - x \).

Пусть \( M \) лежит на \( AC \) и \( H \) на \( AC \). \( CM \) — биссектриса, \( BH \) — высота.

В \( \triangle ABC \): \( \angle BAC = A \), \( \angle ABC = B \), \( \angle BCA = C \).

\( B = 6x \).

\( \angle ABH = 5x \), \( \angle CBH = x \).

\( \angle BAH = 90^{\circ} - 5x \) (в \( \triangle ABH \)). \( \angle BAC = 90^{\circ} - 5x \).

\( \angle BCH = 90^{\circ} - x \) (в \( \triangle BCH \)). \( \angle BCA = 90^{\circ} - x \).

\( A + B + C = 180^{\circ} \)

\( (90^{\circ} - 5x) + 6x + (90^{\circ} - x) = 180^{\circ} \)

\( 180^{\circ} = 180^{\circ} \).

Угол между биссектрисой \( CM \) и высотой \( BH \) равен \( 50^{\circ} \).

Рассмотрим \( \triangle BOC \). \( \angle OBC = x \). \( \angle OCB = 90^{\circ} - x \). \( \angle BOC = 180^{\circ} - x - (90^{\circ} - x) = 90^{\circ} \). Это неверно, так как \( O \) — точка пересечения \( CM \) и \( BH \), а не вершина \( B \).

Рассмотрим \( \triangle ABM \). \( \angle AMB = ? \).

Рассмотрим \( \triangle OCH \) где \( O \) — точка пересечения \( CM \) и \( BH \).

\( \angle OHC = 90^{\circ} \).

Рассмотрим \( \triangle BHC \): \( \angle HBC = x \), \( \angle BCH = 90^{\circ} - x \).

Рассмотрим \( \triangle ABH \): \( \angle BAH = 90^{\circ} - 5x \).

Пусть \( \angle BCM = \angle ACM = \gamma \).

В \( \triangle BCH \): \( \angle BCH = 90^{\circ} - x \).

\( \gamma = \angle ACM \).

\( \angle BCA = 2 \gamma \).

\( \angle BCA = 90^{\circ} - x \).

\( 2 \gamma = 90^{\circ} - x \), \( \gamma = 45^{\circ} - x/2 \).

В \( \triangle ABH \): \( \angle BAH = 90^{\circ} - 5x \).

В \( \triangle ABM \): \( \angle AMB = 180^{\circ} - \angle BAM - \angle ABM = 180^{\circ} - (90^{\circ} - 5x) - 6x = 90^{\circ} - x \).

Угол между \( CM \) и \( BH \) равен \( 50^{\circ} \).

Рассмотрим \( \triangle BOH \). \( \angle OHB = 90^{\circ} \), \( \angle OBH = x \). \( \angle BOH = 90^{\circ} - x \).

\( \angle COM = \angle BOH = 90^{\circ} - x \) (вертикальные углы).

Угол между \( CM \) и \( BH \) равен \( 50^{\circ} \).

Если \( \angle BOH = 50^{\circ} \), то \( 90^{\circ} - x = 50^{\circ} \) \( \implies x = 40^{\circ} \).

Тогда \( \angle ABC = 6x = 6 * 40^{\circ} = 240^{\circ} \). Это невозможно.

Значит \( \angle BOH \) не равен \( 50^{\circ} \).

Пусть \( O \) — точка пересечения \( CM \) и \( BH \). Рассмотрим \( \triangle OB C \).

\( \angle OBC = x \).

\( \angle BCH = 90^{\circ} - x \).

\( \angle BCM = \gamma \).

\( \angle HCM = \angle BCA - \angle BCM = (90^{\circ} - x) - \gamma \).

В \( \triangle BHC \): \( \angle CBH = x \), \( \angle BHC = 90^{\circ} \), \( \angle BCH = 90^{\circ} - x \).

В \( \triangle ABH \): \( \angle ABH = 5x \), \( \angle BHA = 90^{\circ} \), \( \angle BAH = 90^{\circ} - 5x \).

Угол между \( CM \) и \( BH \) — это угол между двумя прямыми. Рассмотрим \( \triangle BOH \). \( \angle OHB = 90^{\circ} \). \( \angle OBH = x \). \( \angle BOH = 90^{\circ} - x \).

Если \( \angle BOH = 50^{\circ} \), то \( x = 40^{\circ} \). \( \angle ABC = 6 * 40 = 240^{\circ} \) — невозможно.

Рассмотрим \( \triangle COH \). \( \angle OHC = 90^{\circ} \). \( \angle OCH = \angle BCH - \angle BCM = (90^{\circ} - x) - \gamma \).

\( \angle COH = 180^{\circ} - 90^{\circ} - (90^{\circ} - x - \gamma) = x + \gamma \).

Если \( \angle COH = 50^{\circ} \), то \( x + \gamma = 50^{\circ} \).

У нас есть \( \angle BAC = 90^{\circ} - 5x \) и \( \angle BCA = 90^{\circ} - x \).

\( \angle BCA = 2 \gamma \).

\( 90^{\circ} - x = 2 \gamma \) \( \implies \gamma = 45^{\circ} - x/2 \).

Подставляем \( \gamma \) в \( x + \gamma = 50^{\circ} \):

\( x + (45^{\circ} - x/2) = 50^{\circ} \)

\( x/2 = 5^{\circ} \) \( \implies x = 10^{\circ} \).

Проверим:

\( x = 10^{\circ} \).

\( \angle CBH = 10^{\circ} \).

\( \angle ABH = 5 * 10^{\circ} = 50^{\circ} \).

\( \angle ABC = 6 * 10^{\circ} = 60^{\circ} \).

\( \angle BAC = 90^{\circ} - 5 * 10^{\circ} = 90^{\circ} - 50^{\circ} = 40^{\circ} \).

\( \angle BCA = 90^{\circ} - x = 90^{\circ} - 10^{\circ} = 80^{\circ} \).

Сумма углов: \( 40^{\circ} + 60^{\circ} + 80^{\circ} = 180^{\circ} \). Верно.

\( \gamma = 45^{\circ} - x/2 = 45^{\circ} - 10^{\circ}/2 = 45^{\circ} - 5^{\circ} = 40^{\circ} \).

\( \angle BCM = \angle ACM = 40^{\circ} \).

\( \angle BCA = 80^{\circ} \).

Теперь проверим угол между \( CM \) и \( BH \).

В \( \triangle COH \): \( \angle OHC = 90^{\circ} \), \( \angle OCH = \angle BCA - \angle BCM = 80^{\circ} - 40^{\circ} = 40^{\circ} \).

\( \angle COH = 180^{\circ} - 90^{\circ} - 40^{\circ} = 50^{\circ} \).

Это и есть угол между \( CM \) и \( BH \).

Значит, \( x = 10^{\circ} \).

Угол \( \angle BAC = 90^{\circ} - 5x = 90^{\circ} - 5 * 10^{\circ} = 90^{\circ} - 50^{\circ} = 40^{\circ} \).

Ответ: 40.