1. Адмоўныя займеннікі (агульнае значэнне, марфалагічныя прызнакі, сінтаксічная роля, асаблівасці скланення і правапісу). 2. Падкрэсліце займеннікі як члены сказа, вызначыце іх разрад і марфалагічныя прызнакі. Выканайце марфалагічны разбор выдзеленага займенніка.

1. Адмоўныя займеннікі

Агульнае значэнне: Адмоўныя займеннікі абазначаюць адсутнасць якога-небудзь прадмета, прыметы або з'явы. Да іх адносяцца: ніхто, нішто, нічый, ніводзін, нідзе, ніколі.

Марфалагічныя прызнакі:

• Род: Некаторыя маюць род (нічый — адносны прыналежны прыназоўнік, мае род, лік і склон), іншыя не маюць (ніхто, нішто, нідзе, ніколі — не змяняюцца па родах і ліках, але змяняюцца па склонах).
• Скланенне: Скланяюцца па склонах, пры гэтым прыстаўка ні- захоўваецца, а адмоўная часціца не пры скланенні ўжываецца толькі ў назоўным і вінавальным склонах (ніхто, нічога, нікому, нішто, нічога, нікому).
• Правапіс: Пішуцца з прыстаўкай ні- адносна адмоўных займеннікаў (ніхто, нішто) і прыназоўнікаў (нідзе, ніколі). Калі пры займенніку ёсць прыназоўнік, то ні- пішацца асобна (ні ў кога, ні з чым).

Сінтаксічная роля: У сказе часцей за ўсё выступаюць у ролі дзейніка або дапаўнення.

Прыклад: Ніхто не прыйшоў. (Дзейнік) Я нічога не бачыў. (Дапаўненне)

2. Разбор займеннікаў

Праца нікога не ганьбіць. Ёсць у кожнага свой незабыты, абжыты куток ... Амаль над самай зямлёй плыве ключ жураўліны. Ніхто дружбы нашай не парушыць. Я люблю гэты песенны час - ціхі час вечаровай зары.

• нікога: адмоўны займеннік, ужыты ў родным склоне, функцыянуе як дапаўненне.
• кожнага: адмоўны займеннік, ужыты ў роднасным склоне, функцыянуе як азначэнне.
• ніхто: адмоўны займеннік, ужыты ў назоўным склоне, функцыянуе як дзейнік.
• я: асабовы займеннік, ужыты ў назоўным склоне, функцыянуе як дзейнік.
• гэты: указальны займеннік, ужыты ў назоўным склоне, функцыянуе як азначэнне.

Марфалагічны разбор займенніка «ніхто»:

1. I. Ніхто — займеннік.
2. II. Пастаянныя прыметы: адмоўны. Непастаянныя прыметы: ужыты ў форме назоўнага склону.
3. III. У сказе з'яўляецца дзейнікам.